Playbackground

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Όταν η γνώση χτίζεται με τη φαντασία, όταν η επιστήμη και η τέχνη συμπεθεριάζουν σωστά, όταν το επίγειο λειτουργεί σα σκάλα προς το υπέργειο, τότε λαμβάνουν υπόσταση μερικά από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του (κατά τα άλλα σκατένιου) είδους μας. Ουκ ολίγα τα παραδείγματα σύγκλισης τέχνης και επιστήμης, σε σημείο μάλιστα που δύσκολα διακρίνεις τη στάμπα· και ουκ ολίγα παραδείγματα αποτυχημένων τέτοιων μπολιασμάτων, μιας και τελικά έλειπε είτε το ένα είτε το άλλο, κάτσε κάτω να στη βάλω.

Αφού τελείωσα ετούτη την κλισαρισμένη παπαρδέλα που αρχετυπικά ξεκινάει με τρία «όταν» κι ένα «τότε», συνεχίζει με ένα «ουκ ολίγα» και τα αντίθετά τους, προχωρώ στο καθαυτό αντικείμενο της παρούσας εύφημου μνείας, και που δεν είναι  άλλο από το συνδυασμό τέχνης και επιστήμης στον οποίο ευτυχώ να συμμετέχω εδώ και καιρό, και ο οποίος θεωρώ ότι ακέραια πληροί τα τρία «όταν» και το «ένα τότε» που λέγαμε: είναι η ομάδα PlaybackGround. Και, θα μου πεις φίλε αναγνώστη, «στ” αρχίδια μας πού συμμετέχεις, και τα τοιαύτα. Γιατί τα γράφεις όλ” αυτά;» και θα σου απαντήσω «γιατί γουστάρω τόσο πολύ αυτήν την ομάδα και τόσο ωραίο είναι το έργο της, που θέλω να παρακινήσω κόσμο να ψαχτεί περαιτέρω με το σπορ».

Το PlaybackGround αποτελεί (προφανές) λογοπαίγνιο μεταξύ των playback, background και playground, με μεσάζοντα το back και στο οποίο δεν θα επεκταθούμε παραμεταφραστικώς. Οφείλω όμως να μιλήσω για τα τρία συνθετικά του, που είναι επακριβώς δηλωτικά του ποιόντος της ομάδος. Αυτά όμως παρακάτω· πάμε πρώτα στο Playback.

ΖΟΥΜΙ

Playback λοιπόν, εστί είδος αυτοσχεδιαστικού θεάτρου, ηλικιακά πιτσιρίκου (1975), και με ρίζες που τραβά η σκούφια τους απ” την Commedia dell’arte ως και τον Stanislavski, και πάν” απ” όλα από το Ψυχόδραμα, και το οποίο μεταξύ άλλων αποτελεί εδώ και χρόνια ξεχωριστό μάθημα στις σχολές Υποκριτικής και στην επιστήμη της Ψυχολογίας (το συμπεθέριασμα Τέχνης και Επιστήμης που λέγαμε και για του οποίου το προσωπικά Εκπληκτικό μου βίωμα μπορείς με την ησυχία σου να διαβάσεις εδώ). Εάν τώρα λάβουμε υπόψιν μας ότι η μέγιστη των Τεχνών είναι η Υποκριτική (διότι μιμείται αυτόσαρκα την τόσο μα τόσο περίπλοκη ζωή), και ότι οι μέγιστες Επιστήμες είναι εκείνες της Υγείας (και βέβαια της ψυχικής, αφού γι” αυτή τη ρημάδα παλεύουμε), τότε ένας Ουσιαστικός συνδυασμός τους θα ήταν πλήρως θεραπευτικός όσο και ψυχαγωγικός, και ο οποίος θα είχε κάθε λόγο να υπάρχει και να λειτουργεί. Το Playback πληροί όλ” αυτά μ” έναν τρόπο που (φαίνεται να) πατάει περισσότερο στην Υποκριτική (γι” αυτό και ονομάζεται Playback Theatre) και λιγότερο στην (Ομαδική) Ψυχοθεραπεία. Κι αυτό διότι το Playback δεν δρέπει δάφνες ούτε Υποκριτικής (διότι δεν χρειάζεται απαραίτητα επαγγελματίες ηθοποιούς) ούτε Ψυχοθεραπείας (διότι επίσης δε χρειάζεται απαραίτητα ψυχολόγους). Γεγονός πάραυτα είναι πως οι περισσότερες ομάδες αυτού του ψυχοθεατρικού είδους απαρτίζονται από φοιτητές, απόφοιτους και επαγγελματίες της Ψυχολογίας και της Υποκριτικής. Μ” απλά λόγια ρε παιδάκι μου, δεν μπορεί αυτό να το κάνει ο καθένας (αλλά με την κατάλληλη εκπαίδευση γίνεται κι αυτό). Στη δική μας ομάδα πάντως έχουμε έξι επαγγελματίες ψυχολόγους και τρεις επαγγελματίες ηθοποιούς, οπότε η στάθμη θαρρώ είναι ήδη ψηλά, υπάρχει το υπόβαθρο. Και οι οποίοι έχουνε λάβει όλη την απαραίτητη εκπαίδευση, συνεχίζουν να μετεκπαιδεύονται, και παράλληλα εξερευνούνε όλα τα σχετικά τεχνοθεραπευτικά είδη.

Α, ξέχασα να σου πω το κόλπο, τη βάση, το γίγνεσθαι ρε παιδί μου του Playbac, και μετά θα προχωρήσω στην ομάδα μου: το Playback δεν είναι τίποτ” άλλο από το κοινό, τον συντονιστή και τους ηθοποιούς. Σενάριο δεν υπάρχει, μονάχα φόρμες εκδραμάτισης, τις οποίες ο συντονιστής, ο διάμεσος κοινού και ηθοποιών, αποφασίζει για να παιχτεί το κάθε ξεχωριστό σενάριο.

– Ποιό σενάριο ρε μαλάκα; τώρα δε μας είπες πως δεν έχει σενάριο;

Μα φυσικά το σενάριο του κοινού: το κοινό αποφασίζει το σενάριο· για την ακρίβεια, ο καθένας απ” το κοινό είν” ελεύθερος να εκφράσει κάτι που τον βασανίζει ή τον ευχαριστεί, μια καθημερινή του ιστορία, ένα όνειρο του, ένα τρέχον ζήτημα, οτιδήποτε. Οι ηθοποιοί ακούνε προσεκτικά την ιστορία και συλλαμβάνουν ένα γενικό προσχέδιο για το δρώμενο που θα επακολουθήσει· την ίδια στιγμή ο συντονιστής έχει καταλήξει στη βέλτιστη φόρμα για την εκδραμάτιση της συγκεκριμένης αφήγησης. Έτσι, υπάρχει η φόρμα του χορού, του ρευστού γλυπτού, της ιστορίας, και κάμποσες ακόμα που σιγά να μη στις πω (να πας να δεις μόνος σου). Με την εκδραμάτιση αυτή ο αφηγητής -δηλαδή το μέλος του κοινού, ο θεατής- έχει την ευκαιρία αφενός να δει ολοζώντανες μπροστά του πτυχές εκείνες και προεκτάσεις της ιστορίας του τις οποίες ενδεχομένως έως τώρα παρέβλεπε ή και αγνοούσε, να δει σε πραγματικές ή ιδεατές διαστάσεις κάποιες από τις πλευρές της, και με όλο αυτό να του δημιουργηθούν  ισχυρά συναισθήματα και σκέψεις που, το πιθανότερον,  δεν πρόκειται ν” αντικρίσει στον πραγματικό κόσμο όπου το κάθετί έχει σχεδόν πάντα μία μονόδρομη πορεία και κατάληξη. Και όλο αυτό, έστω και πρόσκαιρα, λειτουργεί στον ψυχισμό και στην αντίληψη του θεατή θεραπευτικά, ανακουφιστικά και ενδοσκοπικά, ακόμη και αν δεν έχει δώσει ο ίδιος το σενάριο αλλά ο διπλανός του. Την ίδια στιγμή επίσης, ξεφεύγει απ” τον παγιωμένο ρόλο του θεατή, του καταναλωτή και αποδέκτη του προσχεδιασμένου: γίνεται ο ίδιος σεναριογράφος και δημιουργός σε έργο δικό του, πραγματικό, ίδιον ή διπλανό, και στο οποίο δεν υπάρχει σκηνοθέτης παρά μονάχα ηθοποιοί και κοινό. Είναι πολλά τα οφέλη του Playback και ό,τι και να σου πω, άμα δεν το ζήσεις ο ίδιος κλάι μάιν. Δεν εφευρίσκει τον τροχό, δεν είν” εκείνο το γεγονός που θα σου αλλάξει τη ζωή και την αντίληψη (όπως πχ το Ψυχόδραμα)· αλίμονο εάν μέσα σε ένα μονάχα δίωρο γινότανε κάτι τέτοιο, πόσο μάλλον όταν επιστημόνοι και φιλοσόφοι έχουνε φάει τις σάρκες και τις ζωές τους να λυτρώσουν τον κόσμο (εξαιρέστε τους γιατροφακελάκηδες) κι όμως τους τραβάει μήνες ή χρόνια για να βοηθήσουν έναν άνθρωπο. Είναι γεγονός όμως ότι όποιος το ζήσει, έχει να ξεφύγει έστω και για ένα δίωρο από τούτη τη γη, απ” τη σκατούπολη, από το άγχος, από τη μαλακία που βλέπει παντού γύρω του, και εισέρχεται πλέον σε άλλες σφαίρες, ειλικρινείς, δημιουργικές, ανακουφιστικές, και εν μέρει θεραπευτικές, διότι όπως είπαμε το Playback έχει επιστημονικές ρίζες και εκπαίδευση· δεν είναι (μόνο) θέατρο όπως δεν είναι (μόνο) ψυχολογία· είναι και πολλά άλλα πράγματα που ό,τι και να σου λένε άμα δεν πας να το ζήσεις έχεις κάνει μια τρύπα στο νερό.

PlaybackGround

Αφού λοιπόν περιέγραψα (ή κάτι τέτοιο) το υπόβαθρο και τη λειτουργία του Playback πάμε τώρα στην ομαδάρα μου, στο έργο της, και στη δουλειά που κάνω “γω εκεί πέρα. Ας αρχίσουμ” από του λόγου μου:

Ξέχασα να σου πω ότι πάντοτε στο Playback υπάρχει ένας ή παραπάνω μουσικοί, που ομοίως με τους ηθοποιούς αυτοσχεδιάζουν και επενδύουνε μουσικώς και ηχητικώς το κάθε δρώμενο. Έτσι προστίθεται δραματουργία, ατμόσφαιρα και ευκολότερη ρότα στα συναισθήματα του κοινού. Φαντάσου ρε παιδί μου μια ταινία· βγάλε της τη μουσική· είναι το ίδιο; όχι, σκατά είναι, ή τέλος πάντων μισό. Να ξέρεις (και μιλάω τώρα σαν μουσικός και μουσικοτεχνολόγος) πως τα μισά συναισθήματα που τραβάς από μια ταινία είναι πάντα από τη μουσική· τα άλλα μισά μοιράζονται το σενάριο, η σκηνοθεσία, η σκηνογραφία κτλ, και βέβαια η υποκριτική μαστοριά των ηθοποιόνε. Για να μη λοιπόν στα πολυλογώ, εγώ στην ομάδα του PlaybackGround είμαι ο μουσικός. Κιθάρα, πλήκτρα, βιολί, ούτι, μαντολίνο, φλογέρα, κρουστά και κάποια ιδιόφωνα μπλίνγκι μπλόνγκι που συμβάλλουν στην ηχητική και όχι μονάχα μουσική επένδυση του δρώμενου.

– Κάτσε ρε μαλάκα· πώς τα παίζεις όλ” αυτά συγχρόνως;;

Ε δεν τα παίζω συγχρόνως· δυο χέρια έχω κι αυτά μισά· απλώς τα βάζω όλα γύρω μου με εργονομία για να μπορώ ν” αδράξω το καθένα εγκαίρως.

Δουλειά μου, που λες, όπως και των ηθοποιώνε είναι ν” ακούω προσεκτικά την αφήγηση του θεατή, το σενάριο του, και να προαποφασίζω το μουσικό είδος (συνήθως πάνω από ένα), ύφος και τεχνικές που θα κάνουν τη μουσική έναν ακόμα ηθοποιό στο πατάρι μαζί με τους κανονικούς, και ο οποίος θα συγχρονίζεται, θα συμπάσχει, θα προσφέρει, θα οδηγεί ή θα οδηγείται, θα συντίθεται ή θα αντιτίθεται ισχυροποιητικά σ” αυτό που γίνεται· που θα είναι ο ενισχυτής και συντηρητής των σκέψεων και αισθημάτων που απορρέουν απ” το εκάστοτε δρώμενο. Αυτή είν” η δουλειά μου, και είμαι μεσα στην τρελή χαρά διότι:

- Είναι δημιουργικό

- Είναι απαιτητικό

- Δεν είναι εμπορικό (σα να λέμε Λαϊκά ένα πράμα)

- Είναι ψυχοθεραπευτικό όσο και καλλιτεχνικό

Διότι είμαι σε μια ομάδα που το ταλέντο, η όρεξη κι ο αλληλοσεβασμός ξεχειλίζουν· θα σταθώ λίγο εδώ: ανυπομονώ την κάθε πρόβα και εμφάνιση: διότι από την πρώτη στιγμή ως και σήμερα, όλα τα μέλη με έχουν καλωσορίσει με θέρμη, με διδάσκουν, με σέβονται, μου υποδεικνύουν τα λάθη, ενθαρρύνουν τα σωστά. Ανυπομονώ την κάθε πρόβα και εμφάνιση: διότι το ταλέντο ξεχειλίζει ακόμα και στα μέλη που δεν είναι ηθοποιοί αλλά απλοί ψυχολόγοι, κι όμως το υποκριτικό τους ταλέντο είναι αξιοθαύμαστο. Και όλοι μαζί, ηθοποιοί και ηθοποιοί, συγκροτούν μια αδιάσπαστη ενότητα όπου όλοι δουλεύουν για όλους, όπου δεν υπάρχουν εγώ ή εσύ παρά μόνον εμείς, και που καμία πρόβα δε γίνεται αν έστω κι ένας λείπει, παρόλο που όλοι τους έχουνε λάβει την απαραίτητη εκπαίδευση και εμπειρία και κατέχουν άψογα το αντικείμενο τους, και παρόλο που στις εμφανίσεις δεν διαδραματίζουν όλοι την κάθε αφήγηση αλλά συνήθως ανά τμήματα. Παρόλαυτά, όλες οι φωνές εισακούγονται εξίσου, όλες οι γνώμες προσμετρώνται ακριβοδίκαια, όλοι είναι φίλοι μεταξύ τους, και όταν κάνουν κάτι το κάνουν μαζί. Στις πρόβες διαδραματίζουν δικές τους αφηγήσεις, όσο κι αν λίγο-πολύ γνωρίζει ο καθένας τη ζωή του άλλου. Και το ταλέντο ξεχειλίζει, εκεί θα σταθώ· αν ήτανε για το μπούτσο δεν θα “γραφα αυτή την ανάρτηση. Και σαν άτομα είναι επίσης Ανθρώπινοι· και εκεί θα σταθώ· διότι άμα ήτονε μαλάκες δε θα “μουνα εγώ στην ομάδα, μιας έχω μια παθολογική δυσανεξία στη μαλακία από την πρώτη-πρώτη φορά που τη συνάντησα στη ζωή μου. Επίσης να πω πως θεωρώ το (φαινομενικά κοινότυπο) λογοπαίγνιο «PlaybackGround» ως άκρως ετυμολογικό, διότι playback σημαίνει μεταξύ άλλων και αναπαραγωγή,  η οποία συνδηλώνει παραγωγή, οπότε αναδημιουργία· επίσης background σημαίνει φόντο, παρασκήνιο, υπόβαθρο: εν προκειμένω το κοινό, ο θεατής: εκείνος που σεναριογραφεί, που ουσιαστικά καθοδηγεί την πορεία της κάθε εμφάνισης. Bάλε τώρα στη σούπα και το playground που σημαίνει παιδική χαρά κι είσαι μέσα… Τόσο διότι εκείνο που συμβαίνει στο Playback ώρες ώρες θυμίζει ανόθευτο παιδικό παιχνίδι, όσο και γιατί η χαρά που κομίζει το κοινό είναι κι εκείνη πρωτόλεια, σχεδόν παιδική. Βάλε τώρα στο μυαλό σου να έχουν αντιστραφεί οι ρόλοι, και εκείνος που είναι στο φόντο, το κοινό, να χτίζει ουσιαστικά εκείνος την κάθε παράσταση αξιοποιώντας τους ηθοποιούς και το ταλέντο τους προς ίδιον όφελος, και το οποίο δεν είναι άλλο από τη χαρά, την αλήθεια, την αντίληψη, την ανακούφιση και το ταξίδι. Τό “κανες όλο αυτό; ε είσαι μέσα. Εδώ, και μιας και μιλάμε (ποιοί μιλάμε; – εγώ μιλάω) για όφελος, να μη λησμονήσω να αναφέρω πως η ομάδα τηρεί μια κατά βάση μη-κερδοσκοπική στάση, και με την οποία ό,ποτε υπάρχει ανάγκη και λόγος πραγματοποιεί δωρεάν εμφανίσεις ό,που δεν παίζουν λεφτά (ιδρύματα, ευπαθείς ομάδες κτλ) ή με πολύ χαμηλό εισιτήριο (και όχι μόνο ένεκα κρίσης) και το οποίο μπορεί να μην είναι καν χρηματικό αλλά απλώς είδη πρώτης ανάγκης, τα οποία και ευθύς παραδίδονται σε καρατσεκαρισμένα ιδρύματα και αντίστοιχες ομάδες. Τα μόνα χρήματα που χρειάζεται ετούτη η ομάδα (όταν δεν παίζει εντός έδρας, δηλαδή στην Αθήνα) είναι συνήθως τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής. Παρόλαυτά δεν αρνείται την οποιαδήποτε πιθανότητα κέρδους, αφού μέσω αυτού χρηματοδοτείται η παράλληλη εκπαίδευση των μελών της σε παρεμφερείς τεχνεπιστημονικούς κλάδους, όπως και ο κόπος και ο χρόνος της.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τελειώνοντας αυτό το αφιερωματικό το άρθρο ήθελα να πω πως είμαι τίγκα ευτυχισμένος που αυτόν τον καιρό βρίσκομαι σε τέσσερις ομάδες που νιώθω τίγκα γεμάτος σαν άνθρωπος όσο και σαν δημιουργός. Η μιά είν” αυτή, το PlaybackGround, η άλλη το συγκρότημά μου ελληνόφωνου metal-rock, η τρίτη το συγκρότημα ηλεκτρικού minimal, και η τελευταία (και καθόλου καταϊδρωμένη) ένα σχήμα στο οποίο συμμετέχω και που λάτρευα εδώ και μισή ζωή, και που θεωρείται ιστορικό στην ελληνόφωνη ροκ σκηνή της τελευταίας εικοσαετίας. Επειδή δε μ” αρέσει να διαφημίζω και να διαφημίζομαι, δεν πρόκειται να πω τ” όνομά του παρά μονάχα μόλις παράξω δισκογραφίκό έργο με τη στάμπα μου από κάτω· σύντομα ελπίζω. Όμως οι τρεις άλλες αυτές ομάδες δεν μου δίνουνε λόγο να γράψω μιας και δεν παράγουνε κάτι που να συνδέει τέχνη και επιστήμη, τη συνισταμένη δηλαδή στην οποία βασίστηκα για την εδώ μου ανάρτηση.

Ολοκληρώνοντας, λόγος λοιπόν αυτής της γραφής μου ήταν ο ενθουσιασμός μου κι η χαρά μου να βρίσκομαι σε μια τέτοια ομάδα. Σκοπός της να σπείρω με τη σειρά μου ένα μικρό-μικρό χνάρι στη διάδοση του έργου της, είτε εγώ παραμείνω σ” αυτό είτε φύγω. Και επειδή ονόματα και πρόσωπα δεν έχουν σημασία, δεν θα κάνω τίποτ” άλλο παρά να δώσω απλώς κάποια link. Καλή επίσκεψη.

Το ιστολόγιο

Η ομάδα στο Facebook

Ψ.Υ.Κ.Α.Π

Πες το

To email σου δεν φανερώνεται. Όπου * γράφεις υποχρεωτικά.

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>